Pomnik bydgoskiej "Łuczniczki", usytuowany obecnie w parku im. Jana Kochanowskiego, naprzeciw Teatru Polskiego, jest jednym z najbardziej znanych symboli Bydgoszczy. Pierwotnie jednak od 1910 r. do połowy lat 50. XX w. jej stałym miejscem był zielony skwer w bliskim sąsiedztwie Placu Teatralnego i w pobliżu rzeki Brdy. W tym roku (tj. 2008) „Łuczniczka” będzie miała swoje wyjątkowe, bo 100 - letnie urodziny, a za 2 lata w 2010 r. bydgoszczanie obchodzić będą 100 - lecie przybycia jej do grodu nad Brdą. Fakt ten zawdzięczać należy kilku postaciom, które na trwałe wpisały się w historię Bydgoszczy. Pierwszą jest osoba berlińskiego rzeźbiarza Ferdinanda Lepckego urodzonego
23 marca 1866 r. w bawarskim Coburgu, a zmarłego 12 marca 1909 r. w Berlinie. W latach 1882-1892 studiował na Akademii Sztuk Pięknych w Berlinie, aby w późniejszych latach zostać jej profesorem (tj. od 1897 r.). Z Bydgoszczą F. Lepcke był związany rezultatem konkursu z 1898 r. na fontannę – monument „Potop", która w latach 1904-1943 była jedną z ważniejszych atrakcji turystycznych Bydgoszczy.
Druga rzeźba Ferdinanda Lepckego, która znalazła się w Bydgoszczy, to „Łuczniczka”. Wykonana została w berlińskiej pracowni artysty w 1908 r. Początkowo w formie małego odlewu gipsowego, o wysokości 80 cm, prezentowana była m.in. na wystawach w Berlinie i Monachium. W maju 1910 r. ukazała swoje gipsowe wdzięki na wystawie w Bydgoszczy związanej z Niemieckim Towarzystwem Sztuki. Pomimo małych wymiarów urzekła swoimi proporcjami i pięknem m.in. ówczesnego burmistrza Bydgoszczy Hugo Wolffa i bogatego bankiera Lewina Luisa Aronsohna. Zakup za 5.840 marek u brata zmarłego artysty sfinalizował burmistrz Bydgoszczy, a głównym fundatorem zakupu spiżowej kobiecej postaci był L.L. Aronsohn.
Do Bydgoszczy spiżowa postać „Łuczniczki" o wysokości 175 cm, obwodzie w biuście 106 cm, w talii 77 cm i w biodrach 105 cm, dotarła 26 sierpnia 1910 r. Jej naga sylwetka stanęła na granitowym cokole w pobliżu rzeki Brdy, na skwerze obok nieistniejącego już teatru na Placu Teatralnym. Uroczystość odsłonięcia pomnika nastąpiła w dniu 18 października 1910 r., w sześćdziesiątą rocznicę urodzin fundatora L. L. Aronsohna.
W latach późniejszych „Łuczniczka” kilkakrotnie zmieniała lokalizację. Druga wojna światowa łagodnie obeszła się z Łuczniczką, gdyż nie podzieliła ona losów przetopionego na potrzeby niemieckiej armii „Potopu”. W 1955 r. przeniesiono ją w pobliże ob. Muzeum Okręgowego przy ul. Gdańskiej, a w 1960 r., do parku im. Jana Kochanowskiego, aby mogła zdobić skwer przed nowym teatrem.
Od początku jej nagość wzbudzała wiele emocji, szczególnie wśród konserwatywnej części bydgoszczan. Często bydgoscy purytanie proponowali przysłonięcie jej nagości jakimś przyodziewkiem czy zasłoną. Padały zarzuty nieobyczajności i skandalicznego charakteru rzeźby usytuowanej w centrum miasta. Snuto także rozmaite domysły, kim była dziewczyna, która pozowała F. Lepckemu podczas pracy przy pomniku. Najpewniej jednak była to jedna z berlińskich modelek wynajmowanych do pozowania na godziny. Stała się również bohaterką legend, plotek i utworów literackich. Jedna z legend głosi, że F. Lepcke, goszcząc w Bydgoszczy podczas prac nad fontanną Potop, zakochał się w tancerce bydgoskiego teatru i jej to postać odlana w spiżu trafiła na cokół. Należy nadmienić, iż artysta wykonał kilka kopii posągu, które zachowane są w: rodzinnym mieście F. Lepckego – Coburgu i Heringsdorf – małej kurortowej miejscowości na wyspie Uznam. Najmłodsza kopia „Łuczniczki” pochodzi z 1982 r., a wykonana została w oparciu o postać z Coburga i obecnie znajduje się w Wilhelmshaven. Pomimo upływu tylu dziesięcioleci nadal urzeka swoją młodością i pięknem.
Opracował: Krzysztof Bartowski
Wojewódzki Ośrodek Kultury – Pracownia dokumentacji i popularyzacji zabytków w Bydgoszcz.
